Paweł Judek

radca prawny

Autor bloga jest radcą prawnym, partnerem w kancelarii Działyński i Judek Spółka Partnerska Radców Prawnych z siedzibą w Poznaniu. Od wielu lat specjalizuje się w prawie transportowym i prowadzeniu sporów sądowych. [Więcej]

Dopuszczalność ograniczenia odpowiedzialności przewoźnika

Inspiracją do napisania tego wpisu był mój spór co do charakteru prawa przewozowego (ius cogens czy ius dispositivum) ze znaną w branży transportowej mec. Beatą Janicką podczas seminarium pt. Zasady odpowiedzialności spedytora i przewoźnika w ramach Insurance Meeting Point.

W praktyce nierzadko mają miejsce przypadki (zwłaszcza w przypadku przesyłek kurierskich), gdy w umowie przewozu limit odszkodowania za szkodę w przesyłce bądź opóźnienie w jej dostawie zostają ustalone na poziomie odbiegającym od przepisów prawa przewozowego bądź właściwej konwencji międzynarodowej.

Wciąż aktualne pozostaje więc pytanie, czy dopuszczalne są umowne ograniczenia  odpowiedzialności przewoźnika w stosunku do regulacji ustawowej.

Przewozy międzynarodowe

W przypadku przewozów międzynarodowych odpowiedź nie nastręcza specjalnych problemów.

Każda z konwencji regulujących odpowiedzialność przewoźników (Konwencja CMR w odniesieniu do przewozów drogowych, Konwencja COTIF w odniesieniu do przewozów kolejowych, Konwencja montrealska i Konwencja warszawska w odniesieniu do przewozów lotniczych) z jednej strony wprowadza limity odszkodowań (art. 23 ust. 3 CMR, art. 30 CIM – załącznika B do Konwencji COTIF, art. 21-22 Konwencji montrealskiej i art. 22 Konwencji warszawskiej), z drugiej stanowi, iż wszelkie postanowienia umów sprzeczne z zapisami konwencji są nieważne (art. 41 CMR, art. 5 CIM – załącznika B do Konwencji COTIF, art. 26 i 49 Konwencji montrealskiej, art. 22 i 32 Konwencji warszawskiej).

Zmiany w Konwencji CMR wreszcie opublikowane

W pierwszym wpisie na blogu pt. „Wątpliwe zmiany w Konwencji CMR” jako jeden zarzutów odnoszących się do obowiązywania nowej regulacji wskazywałem brak publikacji polskiej wersji Protokołu do Konwencji CMR w Dzienniku Ustaw.

Spieszę więc donieść, że ten zarzut jest już nieaktualny.

Zmiany w Konwencji CMR wreszcie opublikowane

W dniu 05.04.2011 r. w Dzienniku Ustaw nr 72 ukazały się  bowiem dwie pozycje dotyczące wspomnianych przepisów:

Obecnie pozostaje więc kwestionowanie nowych przepisów jedynie z powołaniem na niekonstytucyjność trybu ratyfikacji Protokołu.

Trudniej być pasażerem na gapę

Zapewne części Czytelników (a i samemu autorowi) zdarzyła się podróż publicznym środkiem transportu bez ważnego biletu.

Do tej pory, jeśli gapowicz był zdeterminowany, by uniknąć kary, zgodnie z prawem niewiele można było mu zrobić.

Kontrolerom przysługiwało co prawda uprawnienie do legitymowania osoby odmawiającej zapłaty kary pieniężnej, jednakże nie dysponowali żadnymi środkami, by swoje uprawnienie wyegzekwować.

Nie mogli również zatrzymać takiej osoby do czasu przyjazdu policji.

Przepis art. 33a ust. 4 pkt 2 prawa przewozowego przewidywał jedynie, iż w razie odmowy zapłacenia należności i niemożności ustalenia tożsamości podróżnego, kontroler mógł zwrócić się do funkcjonariuszy Policji i innych organów porządkowych uprawnionych do ustalania tożsamości osób o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia tożsamości podróżnego.

Rzecz jasna na przyjazd policjantów najczęściej trzeba było czekać.

Co więc mógł zrobić kontroler, jeśli pasażer na gapę postanowił w tym czasie oddalić się z miejsca zdarzenia?

Wątpliwe zmiany w Konwencji CMR

Pierwszy wpis na tym blogu miał dotyczyć skutków prawnych wejścia w dniu 21.02.2011 r. życie zmian w Konwencji CMR po przystąpieniu Polski do Protokołu z 1978 r.

Zgłębiając temat, doszedłem jednak do wniosku, że wcale nie jest pewne, czy zmiany te w ogóle weszły w życie.

Zaowocowało to stworzeniem tekstu, który okazał się w Rzeczpospolitej w dniu 19.03.2011 r.:

W wielu miejscach (m.in. na stronie internetowej Organizacji Narodów Zjednoczonych) podaje się, iż w dniu 21.02.2011 r. wszedł w Polsce w życie Protokół z dnia 05.07.1978 r. do Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów CMR (zwany dalej Protokołem).

Niestety istnieją poważne wątpliwości, czy rzeczywiście postanowienia Protokołu zostały w tym dniu skutecznie włączone do polskiego systemu prawnego.

Znaczące zmiany w Konwencji

Wspomniany protokół w istotny sposób zmienia przepisy Konwencji.

W jej pierwotnym brzmieniu zgodnie z art. 23 ust. 3 odpowiedzialność przewoźnika za szkodę w towarze powstałą w trakcie przewozu ograniczona była do 25 złotych franków (franków Germinal) za kg wagi uszkodzonego towaru.

Przewijanie do góry