Paweł Judek

radca prawny

Autor bloga jest radcą prawnym, partnerem w kancelarii Działyński i Judek Spółka Partnerska Radców Prawnych z siedzibą w Poznaniu. Od wielu lat specjalizuje się w prawie transportowym i prowadzeniu sporów sądowych. [Więcej]

Sejm popsuł prawo przewozowe

We wczorajszej (19.12.2011 r.) Rzeczpospolitej w dodatku Dobra Firma ukazał się artykuł mojego autorstwa pt. „Sejm popsuł prawo przewozowe”.  Treść artykułu dostępna tutaj a także poniżej.

Serdecznie zapraszam do lektury 🙂

W dniu 16 września 2011 r. Sejm, akceptując poprawki Senatu, uchwalił ostatecznie ustawę o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 244, poz. 1454). Niestety uchwalona nowelizacja stanowi kolejny przykład niestarannego stanowienia prawa.

Ustawodawca nie po raz pierwszy zdaje się stanowić prawo bez analizowania wprowadzanych rozwiązań pod kątem konstytucyjności i zgodności z prawem europejskim, jak i bez zwracania uwagi na spójność z przepisami już obowiązującymi.

Cel jak zawsze był szczytny

Projekt ustawy opisano w sejmowej bazie danych jako wprowadzający zmiany mające na celu usunięcie barier utrudniających prowadzenie działalności przewozowej, lepszego wykorzystania Inspekcji Transportu Drogowego, zwiększenia funkcji prewencyjnej i restytucyjnej nakładanych na przewoźników sankcji przy jednoczesnym zmniejszeniu ich represyjności.

Niestety realizacja tego celu daleka jest od doskonałości.

Ogólne Polskie Warunki Spedycyjne 2010

W 2010 r. Polska Izba Spedycji i Logistyki opracowała kolejną wersję (poprzednią stworzono w 2002 r.) Ogólnych Polskich Warunków Spedycyjnych – wzorca umownego mającego zastosowanie przy umowach spedycji.

Ponieważ stosowanie tego wzorca przez spedytorów jest coraz częstsze, warto się z nim zapoznać, zwłaszcza że przewidziany w nim rozkład praw i obowiązków stron znacząco odbiega od regulacji kodeksowej.

Ogólne Polskie Warunki Spedycyjne 2010 liczą 31 paragrafów mieszczących się w wersji oryginalnej na 9 stronach.

Dostępne są one na stronie internetowej Polskiej Izby Spedycji i Logistyki.

Nowa wersja OPWS zawiera szereg zmian w porównaniu z tekstem z 2002 r., a część z nich odnosząca się do odpowiedzialności spedytora ma charakter fundamentalny.

Zakres zastosowania OPWS 2010

Stosowanie wzorców umownych przez jedną ze stron umowy reguluje art. 384 k.c. stanowiący, iż wiążą one drugą stronę, jeżeli zostały one doręczone drugiej stronie przed zawarciem umowy.

Jeśli zaś posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła z łatwością dowiedzieć się o jego treści. § 2.1 OPWS starają się czynić wyłom w tej zasadzie, narzucając swoje zastosowanie we wszystkich umowach spedycji, jeżeli przynajmniej jedna ze stron umowy jest członkiem Polskiej Izby Spedycji i Logistyki.

Odpowiedzialność przewoźnika za ubytki ilościowe oraz przewóz w kontenerach

Przepisy prawa przewozowego w bardzo rygorystyczny sposób traktują odpowiedzialność przewoźnika za szkodę w przesyłce.

W niektórych wypadkach jednak ustawodawca przewidział dla przewoźnika korzystne domniemania prawne, które ułatwiają mu obronę przez roszczeniami poszkodowanego, gdy istnieją poważne wątpliwości, czy szkoda powstała podczas przewozu.

Braki ilościowe

Na mocy art. 65 ust. 1 pr. przew. przewoźnik odpowiada za ubytek przesyłki powstały od przyjęcia jej do przewozu do jej wydania na zasadzie ryzyka.

Za ubytek uważa się przy tym różnicę pomiędzy masą przesyłki lub liczbą sztuk elementów składających się na przesyłkę istniejące w dacie przyjęcia przesyłki do przewozu oraz w momencie jej wydania.

Przegląd orzecznictwa. Przewoźniku! Strzeż się błędów przed szkodą i po szkodzie

Polskie sądy nie rozpieszczają osób zainteresowanych prawem przewozowym zbyt dużą liczbą publikowanych orzeczeń.

Dlatego cieszy każde orzeczenie, również pochodzące z sądu niższej instancji.

Ostatnio prasa oraz portale branżowe doniosły o takim właśnie orzeczeniu wydanym przez Sąd Okręgowy w Białymstoku w dniu 16.09.2011 r. dotyczącym odpowiedzialności różnych uczestników procesu transportowego za szkodę w dostarczonym w kontenerze towarze.

Sam wyrok (do którego uzasadnienia dotarłem) nie jest specjalnie kontrowersyjny, a tezy w nim zawarte nie stanowią żadnego przełomu w nauce prawa przewozowego.

Warto jednak je omówić, gdyż sprawa rozpoznana przez sąd jest dobrym przykładem dość powszechnych błędów przewoźnika popełnionych zarówno przed powstaniem szkody jak i na etapie obrony przed roszczeniami poszkodowanego.

Typowy przewóz, typowa szkoda

Stan faktyczny sprawy w praktyce niczym szczególnym nie wyróżniał się na tle tysięcy przypadków szkód transportowych.

Powód zawarł umowę ze spedytorem o organizację przewozu towaru (beli materiału w kontenerze) z Chin do Polski.

Do jakiego sądu ze szkodą transportową?

Branża transportowa jest niezwykle umiędzynarodowiona.

Z jednej strony transporty regularnie wykonywane są pomiędzy różnymi krajami, z drugiej nie należą do rzadkości sytuacje, gdy w ramach jednego przewozu uczestniczą podmioty z kilku różnych państw.

Taki stan rzeczy sprawia, że w przypadku powstania szkody w transporcie ustalenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy nie jest rzeczą oczywistą i wymaga trochę wysiłku.

Przewóz w ramach jednego kraju

Stosunkowo najmniej problemów sprawia sytuacja, gdy szkoda powstała podczas przewozu krajowego.

Stronami umowy są zwykle podmioty polskie, więc nie budzi wątpliwości jurysdykcja polskich sądów.

Bilety czasowe komunikacji miejskiej a opóźnienie przewoźnika

W wielu miastach w Polsce w przejazdach komunikacją miejską obowiązują bilety czasowe. Pozwalają one na przejazd środkiem transportu przez określoną ilość czasu.

Przekroczenie tych ram czasowych z reguły traktowane jest jak jazda bez ważnego biletu z wszystkimi negatywnymi tego konsekwencjami.

Nie od dziś wiadomo, że z punktualnością komunikacji miejskiej nie jest jeszcze najlepiej i nierzadko w trakcie jazdy powstają opóźnienia.

Pojawia się zatem pytanie: w jaki sposób opóźnienie przewoźnika wpływa na sytuację pasażerów korzystających z biletów czasowych?

Poznań w korkach

Inspiracją do tego wpisu jest sytuacja panująca od kilku tygodni na poznańskich drogach i towarzysząca temu debata o wydłużeniu biletów czasowych.

Na początku września bowiem rozpoczęto jednocześnie wiele remontów strategicznych dróg w centrum Poznania, co w połączeniu z powrotem mieszkańców z wakacji skutkowało gigantycznym chaosem komunikacyjnym.

Zbieg roszczeń kontraktowych i deliktowych w prawie przewozowym

Istnieje wiele sytuacji, które mogą być potraktowane zarówno jak naruszenie umowy wiążącej strony jak i czyn niedozwolony rodzący odpowiedzialność odszkodowawczą.

Takie przypadki w szczególności odnoszą się do szkód przewozowych związanych z reguły z ruchem pojazdów mechanicznych.

Bardzo istotnym zagadnieniem jest więc kwestia dopuszczalności wyboru przez poszkodowanego, czy swoich roszczeń chce dochodzić na podstawie umowy przewozu czy w oparciu o przepisy o czynach niedozwolonych.

Odpowiedzialność deliktowa przewoźnika…

W odniesieniu do przewozów drogowych i kolejowych – które praktycznie wykonywane są wyłącznie przy pomocy pojazdów mechanicznych – regularnie dochodzi do sytuacji, które można zakwalifikować jako czyny niedozwolone.

Art. 436 k.c. stanowi bowiem, iż samoistny posiadacz pojazdu mechanicznego odpowiada za szkody wyrządzone ruchem tego pojazdu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej, wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Przewóz towarów niebezpiecznych wg Konwencji CMR

Przewóz towarów niebezpiecznych z reguły kojarzy się automatycznie z umową europejską dotyczącą międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR).

Tymczasem to Konwencja CMR, a nie wspomniana umowa określa zasady odpowiedzialności stron umowy przewozu z tytułu naruszenia warunków transportu niebezpiecznych przesyłek.

Przepisy administracyjne a przepisy prawa cywilnego

Określając obowiązki uczestników przewozu towarów niebezpiecznych, warto zacząć od istotnego rozróżnienia.

Przywołane przepisy Umowy ADR i Konwencji CMR nie mają bowiem takiego samego charakteru.

Przeszkody w przewozie cz. 2

W poprzednim tygodniu omawiałem polskie przepisy odnoszące się do sytuacji, gdy wykonanie przewozu na pierwotnie umówionych warunkach nie jest możliwe.

Tym razem wpis poświęcony będzie temu samemu zagadnieniu uregulowanemu w Konwencji CMR.

Brak możliwości wykonania przewozu

Nieprzewidziane zdarzenia mogą wystąpić zarówno w transportach krajowych jak i międzynarodowych.

Nie dziwi zatem, iż również w Konwencji CMR postanowiono wprowadzić stosowne zapisy, które odnoszą się do tej kwestii.

Jednostronna zmiana umowy przewozu cz. 2

W zeszłym tygodniu opisywałem polskie regulacje pozwalające na zmianę istotnych postanowień umowy przewozu przez jedną ze stron bez konieczności uzyskania zgody drugiej strony.

Tym razem czas na rozwiązania międzynarodowe.

Odpowiednik polskiej regulacji w Konwencji CMR

Konwencja CMR w art. 12 zawiera odpowiednik art. 53 polskiego prawa przewozowego umożliwiającego jednostronną zmianę umowy przewozu.

Sama konstrukcja obu przepisów jest podobna, jednakże istnieją między nimi znaczące różnice, które mogą prowadzić do ich błędnego stosowania.

Przewijanie do góry