Paweł Judek

radca prawny

Autor bloga jest radcą prawnym, partnerem w kancelarii Działyński i Judek Spółka Partnerska Radców Prawnych z siedzibą w Poznaniu. Od wielu lat specjalizuje się w prawie transportowym i prowadzeniu sporów sądowych. [Więcej]

Do jakiego sądu ze szkodą transportową?

Branża transportowa jest niezwykle umiędzynarodowiona.

Z jednej strony transporty regularnie wykonywane są pomiędzy różnymi krajami, z drugiej nie należą do rzadkości sytuacje, gdy w ramach jednego przewozu uczestniczą podmioty z kilku różnych państw.

Taki stan rzeczy sprawia, że w przypadku powstania szkody w transporcie ustalenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy nie jest rzeczą oczywistą i wymaga trochę wysiłku.

Przewóz w ramach jednego kraju

Stosunkowo najmniej problemów sprawia sytuacja, gdy szkoda powstała podczas przewozu krajowego.

Stronami umowy są zwykle podmioty polskie, więc nie budzi wątpliwości jurysdykcja polskich sądów.

Bilety czasowe komunikacji miejskiej a opóźnienie przewoźnika

W wielu miastach w Polsce w przejazdach komunikacją miejską obowiązują bilety czasowe. Pozwalają one na przejazd środkiem transportu przez określoną ilość czasu.

Przekroczenie tych ram czasowych z reguły traktowane jest jak jazda bez ważnego biletu z wszystkimi negatywnymi tego konsekwencjami.

Nie od dziś wiadomo, że z punktualnością komunikacji miejskiej nie jest jeszcze najlepiej i nierzadko w trakcie jazdy powstają opóźnienia.

Pojawia się zatem pytanie: w jaki sposób opóźnienie przewoźnika wpływa na sytuację pasażerów korzystających z biletów czasowych?

Poznań w korkach

Inspiracją do tego wpisu jest sytuacja panująca od kilku tygodni na poznańskich drogach i towarzysząca temu debata o wydłużeniu biletów czasowych.

Na początku września bowiem rozpoczęto jednocześnie wiele remontów strategicznych dróg w centrum Poznania, co w połączeniu z powrotem mieszkańców z wakacji skutkowało gigantycznym chaosem komunikacyjnym.

Zbieg roszczeń kontraktowych i deliktowych w prawie przewozowym

Istnieje wiele sytuacji, które mogą być potraktowane zarówno jak naruszenie umowy wiążącej strony jak i czyn niedozwolony rodzący odpowiedzialność odszkodowawczą.

Takie przypadki w szczególności odnoszą się do szkód przewozowych związanych z reguły z ruchem pojazdów mechanicznych.

Bardzo istotnym zagadnieniem jest więc kwestia dopuszczalności wyboru przez poszkodowanego, czy swoich roszczeń chce dochodzić na podstawie umowy przewozu czy w oparciu o przepisy o czynach niedozwolonych.

Odpowiedzialność deliktowa przewoźnika…

W odniesieniu do przewozów drogowych i kolejowych – które praktycznie wykonywane są wyłącznie przy pomocy pojazdów mechanicznych – regularnie dochodzi do sytuacji, które można zakwalifikować jako czyny niedozwolone.

Art. 436 k.c. stanowi bowiem, iż samoistny posiadacz pojazdu mechanicznego odpowiada za szkody wyrządzone ruchem tego pojazdu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej, wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Przewóz towarów niebezpiecznych wg Konwencji CMR

Przewóz towarów niebezpiecznych z reguły kojarzy się automatycznie z umową europejską dotyczącą międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR).

Tymczasem to Konwencja CMR, a nie wspomniana umowa określa zasady odpowiedzialności stron umowy przewozu z tytułu naruszenia warunków transportu niebezpiecznych przesyłek.

Przepisy administracyjne a przepisy prawa cywilnego

Określając obowiązki uczestników przewozu towarów niebezpiecznych, warto zacząć od istotnego rozróżnienia.

Przywołane przepisy Umowy ADR i Konwencji CMR nie mają bowiem takiego samego charakteru.

Przewóz towarów w kontrolowanych temperaturach

Znaczny procent wszystkich przewozów dotyczy towarów łatwo psujących się i dokonywany jest pojazdami umożliwiającymi kontrolę temperatury.

Konwencja CMR, uwzględniając znaczenie tej dziedziny transportu, w sposób szczególny reguluje odpowiedzialność przewoźników za szkody powstałe w trakcie takich przewozów.

Powinni o tym pamiętać zarówno przewoźnicy jak i podmioty zlecające przewóz takich przesyłek.

Domniemania korzystne dla przewoźnika

Na wstępie warto przypomnieć, iż – podobnie jak polskie prawo przewozowe – Konwencja CMR wprowadza szereg korzystnych dla przewoźnika domniemań pozwalających na uchylenie się od odpowiedzialności za szkodę w towarze.

Jednym z nich jest przepis art. 17 ust. 4 lit d stanowiący, iż przewoźnik jest zwolniony od swej odpowiedzialności, jeżeli zaginięcie lub uszkodzenie towaru powstało w wyniku naturalnych właściwości niektórych towarów, mogące powodować całkowite lub częściowe ich zaginięcie albo uszkodzenie, w szczególności przez połamanie, rdzę, samoistne wewnętrzne zepsucie, wyschnięcie, wyciek, normalny ubytek lub działanie robactwa i gryzoni.

Przeszkody w przewozie cz. 2

W poprzednim tygodniu omawiałem polskie przepisy odnoszące się do sytuacji, gdy wykonanie przewozu na pierwotnie umówionych warunkach nie jest możliwe.

Tym razem wpis poświęcony będzie temu samemu zagadnieniu uregulowanemu w Konwencji CMR.

Brak możliwości wykonania przewozu

Nieprzewidziane zdarzenia mogą wystąpić zarówno w transportach krajowych jak i międzynarodowych.

Nie dziwi zatem, iż również w Konwencji CMR postanowiono wprowadzić stosowne zapisy, które odnoszą się do tej kwestii.

Odpowiedzialność przewoźnika za pobicie w autobusie

Niedawno prasa w wielu miejscach (m.in.  tu, tu i tu) informowała o przypadku zasądzenia od przewoźnika na rzecz pobitego pasażera kwoty 20.000 zł z odsetkami i kosztami z powodu naruszenia przez przewoźnika obowiązku zapewnienia pasażerowi bezpieczeństwa.

Wyrok ma charakter precedensowy więc warto się nad nim przez chwilę pochylić.

Pobity student

We wrześniu 2005 r. student został pobity w autobusie komunikacji miejskiej w Lublinie. Pobicia dokonało trzech mężczyzn, którzy wysiedli na przystanku i oddalili się, zanim na miejsce przyjechała policja.

Jak ustalił sąd, kierowca w trakcie zdarzenia nie zareagował, pomimo iż regulamin przewoźnika przewidywał możliwość zawiadomienia policji lub straży miejskiej, a nawet zmianę trasy przejazdu i podjechania na najbliższy komisariat.

Przeszkody w przewozie towarów cz. 1

Przewóz towaru nie zawsze przebiega w taki sposób, jak został zaplanowany.

Zdarzają się nieprzewidziane sytuacje, w których przewoźnik ma prawo, a czasem obowiązek samodzielnie zadecydować o losach ładunku. Niewłaściwe zachowanie przewoźnika w takich wypadkach może prowadzić do jego odpowiedzialności odszkodowawczej.

Czym jest przeszkoda w przewozie?

Praktyka działalności transportowej pokazuje, że w zasadzie nieograniczony jest katalog przyczyn, które mogą stanowić przeszkodę w przewozie.

Sporządzenie zamkniętej listy przypadków nie jest ani możliwe, ani wskazane. Wystarczające jest zatem przyjęcie, iż przeszkodą w przewozie jest każde zdarzenie, które uniemożliwia realizację umowy przewozu zgodnie z jej pierwotnymi warunkami, w tym wydanie przesyłki odbiorcy w miejscu przeznaczenia.

Jednostronna zmiana umowy przewozu cz. 2

W zeszłym tygodniu opisywałem polskie regulacje pozwalające na zmianę istotnych postanowień umowy przewozu przez jedną ze stron bez konieczności uzyskania zgody drugiej strony.

Tym razem czas na rozwiązania międzynarodowe.

Odpowiednik polskiej regulacji w Konwencji CMR

Konwencja CMR w art. 12 zawiera odpowiednik art. 53 polskiego prawa przewozowego umożliwiającego jednostronną zmianę umowy przewozu.

Sama konstrukcja obu przepisów jest podobna, jednakże istnieją między nimi znaczące różnice, które mogą prowadzić do ich błędnego stosowania.

Jednostronna zmiana umowy przewozu cz. 1

Generalną zasadą prawa cywilnego jest reguła, że treść umów może ulec zmianie tylko jeśli wszystkie strony to akceptują.

Od tej zasady prawo przewozowe wprowadza jednak szereg wyjątków, co nierzadko staje się powodem szkód i wynikłych stąd sporów pomiędzy stronami.

Uwagi ogólne

Do podstawowych elementów zawartych w umowie przewozu zalicza się m.in. określenie miejsca, do którego przesyłka winna być dostarczona i określenie odbiorcy. Dane te mają bowiem podstawowy wpływ na określenie wysokości wynagrodzenia przewoźnika z jednej strony oraz na możliwość oceny prawidłowości wykonania umowy przewozu (czy przewoźnik wydał przesyłkę osobie uprawnionej).

Jedną z cech wyróżniających jednak umowę przewozu od innych umów jest możliwość jednostronnej zmiany treści umowy przez osobę uprawnioną również we wspomnianym powyżej zakresie.

Przewijanie do góry