Paweł Judek

radca prawny

Autor bloga jest radcą prawnym, partnerem w kancelarii Działyński i Judek Spółka Partnerska Radców Prawnych z siedzibą w Poznaniu. Od wielu lat specjalizuje się w prawie transportowym i prowadzeniu sporów sądowych. [Więcej]

Przedawnienie roszczeń wobec przewoźnika

Przedawnienie w krajowym i międzynarodowym prawie przewozowym wyróżnia się na tle przedawnienia odnoszącego się do innych stosunków cywilnoprawnych z jednej strony dość krótkimi terminami, z drugiej szczególnymi zasadami dotyczącymi zawieszenia jego biegu.

Co więcej w poszczególnych aktach prawnych regulujących prawo przewozowe terminy te znacząco różnią się od siebie.

Dobrze więc usystematyzować wiedzę w tym zakresie.

Kodeks cywilny

Choć niekiedy się o tym zapomina, umowa przewozu w swojej podstawowej postaci uregulowana jest w kodeksie cywilnym w przepisach art. 774-793.

Umowa opisana w kodeksie ma jednak zupełnie marginalne znaczenie i odnosi się w zasadzie wyłącznie do transportu konnego.

Kto jest kim w umowie przewozu drogowego towarów

We wpisie Kto może dochodzić roszczeń z umowy przewozu towarów przedstawiłem zagadnienie legitymacji do żądania odszkodowania w przypadku utraty bądź uszkodzenia przesyłki.

Przedstawione w artykule informacje na niewiele się jednak zdadzą w przypadku nieprawidłowego określenia poszczególnych uczestników procesu transportowego.

Niestety w tym zakresie wciąż dochodzi do licznych pomyłek wynikających w szczególności z dużego przywiązania zarówno stron umów przewozu jak i zakładów ubezpieczeń do treści listów przewozowych, nawet jeśli te wypełnione są w sposób nieprawidłowy.

Odbiorca

Zarówno prawo przewozowe jak i Konwencja CMR przewidują trzy podstawowe podmioty uczestniczące w transporcie drogowym przesyłek: nadawcę, odbiorcę i przewoźnika.

Stosunkowo najmniejsze problemy stwarza określenie osoby odbiorcy – jest to osoba, do której dostarczona ma zostać przesyłka.

Kto może dochodzić roszczeń z umowy przewozu towarów

Od czasu do czasu mam okazję analizować zasadność roszczeń kierowanych do zakładów ubezpieczeń z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika (OCP) po przeprowadzeniu całości postępowania likwidacyjnego.

Nie zawsze lektura akt szkodowych jest świadectwem profesjonalizmu likwidatorów szkód.

Podstawową zadaniem przy ocenie zasadności zgłaszanych roszczeń odszkodowawczych winna być bowiem analiza, czy osoba występująca z roszczeniem jest uprawniona do jego dochodzenia.

Praktyka działań wielu zakładów ubezpieczeń pokazuje jednak, że kwestia ta często jest pomijana w toku postępowania likwidacyjnego.

Podobnie postępują również sami przewoźnicy, wobec których formułowane są roszczenia odszkodowawcze.

Nierzadko skutkuje to wypłatą odszkodowań, które osobom występującym z żądaniami wcale się nie należały.

Ogólne zasady odpowiedzialności odszkodowawczej a prawo przewozowe

Regułą w prawie cywilnym jest, iż roszczenia odszkodowawcze przysługują osobie, która poniosła szkodę w wyniku określonych okoliczności.

W przypadku roszczeń opartych na umowie jest to zwykle osoba będąca stroną umowy z dłużnikiem.

Dopuszczalność ograniczenia odpowiedzialności przewoźnika

Inspiracją do napisania tego wpisu był mój spór co do charakteru prawa przewozowego (ius cogens czy ius dispositivum) ze znaną w branży transportowej mec. Beatą Janicką podczas seminarium pt. Zasady odpowiedzialności spedytora i przewoźnika w ramach Insurance Meeting Point.

W praktyce nierzadko mają miejsce przypadki (zwłaszcza w przypadku przesyłek kurierskich), gdy w umowie przewozu limit odszkodowania za szkodę w przesyłce bądź opóźnienie w jej dostawie zostają ustalone na poziomie odbiegającym od przepisów prawa przewozowego bądź właściwej konwencji międzynarodowej.

Wciąż aktualne pozostaje więc pytanie, czy dopuszczalne są umowne ograniczenia  odpowiedzialności przewoźnika w stosunku do regulacji ustawowej.

Przewozy międzynarodowe

W przypadku przewozów międzynarodowych odpowiedź nie nastręcza specjalnych problemów.

Każda z konwencji regulujących odpowiedzialność przewoźników (Konwencja CMR w odniesieniu do przewozów drogowych, Konwencja COTIF w odniesieniu do przewozów kolejowych, Konwencja montrealska i Konwencja warszawska w odniesieniu do przewozów lotniczych) z jednej strony wprowadza limity odszkodowań (art. 23 ust. 3 CMR, art. 30 CIM – załącznika B do Konwencji COTIF, art. 21-22 Konwencji montrealskiej i art. 22 Konwencji warszawskiej), z drugiej stanowi, iż wszelkie postanowienia umów sprzeczne z zapisami konwencji są nieważne (art. 41 CMR, art. 5 CIM – załącznika B do Konwencji COTIF, art. 26 i 49 Konwencji montrealskiej, art. 22 i 32 Konwencji warszawskiej).

Przewijanie do góry